Trang chủ  Hoạt động LM HTX và thành viên
KINH TẾ HỢP TÁC, HỢP TÁC XÃ 73 NĂM XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN
Đăng ngày: (09-04-2019); Số lượt đọc: 33
Trong cuốn “Đường cách mệnh” viết năm 1927, sau khi phân tích những lợi ích của hợp tác xã, Người đã nhấn mạnh: Tục ngữ Việt Nam có câu “Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó” và “Một cây làm chẳng lên non, ba cây chụm lại thành hòn núi cao”, lý luận hợp tác xã đều nằm trong điều ấy.
Ảnh: Nguồn internet

Năm 1945, sau khi Việt Nam giành được độc lập, Đảng và Bác Hồ rất quan tâm đến việc phát triển hợp tác xã. Ngày 11/4/1946, Bác viết thư kêu gọi điền chủ nông gia Việt Nam tham gia hợp tác xã nông nghiệp (đăng trên Báo Cứu quốc số 229, ngày 01/5/1946). Trong thư, Bác viết: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp, nền kinh tế lấy canh nông làm gốc… nông dân giàu thì nước ta giàu, nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”, “nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh thì cần phải có hợp tác xã”; “…hợp tác xã là hợp vốn, hợp sức với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà lợi ích nhiều”; “Hợp tác xã nông nghiệp là một tổ chức có lợi cho nhà nông. Nó là cách tranh đấu kinh tế có hiệu quả nhất, để giúp vào việc xây dựng nước nhà. Hợp tác xã nông nghiệp giúp cho nhà nông đạt đến mục đích, đã ích quốc lại lợi dân”. Người tha thiết kêu gọi:“Hỡi đồng bào điền chủ nông gia, anh em ta ai chẳng mong được đầy đủ, giàu có, ai chẳng mong cho nước thịnh dân cường. Vậy chúng ta hãy mau mau chung vốn góp sức, lập nên hợp tác xã nông nghiệp ở khắp nơi; từ làng mạc cho đến tỉnh thành đâu đâu cũng phải có hợp tác xã”. Sau đó hàng loạt các cơ sở kinh tế hợp tác (lúc đầu là các tổ đổi công, tổ vần công) được hình thành, rồi đến các hợp tác xã được phát triển mạnh mẽ vào những năm 50-60 của thế kỷ 20 và cho đến ngày nay. Trải qua các thời kỳ cách mạng Việt Nam, khu vực kinh tế hợp tác, hợp tác xã luôn luôn có những đóng góp quan trọng vào công cuộc giải phóng dân tộc và bảo vệ đất nước.

Để giáo dục truyền thống yêu nước, tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo của các hợp tác xã, động viên phong trào thi đua và phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã, thực hiện tốt chủ trường, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, ngày 27/7/2011, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 1268/QĐ-TTg công nhận ngày 11 tháng 4 hàng năm là “Ngày Hợp tác xã Việt Nam”.

Ôn lại truyền thống lịch sử hình thành và phát triển kinh tế hợp tác, Hợp tác xã ở nước ta hơn 73 năm qua, chúng ta có thể tự hào về những đóng góp quan trọng của phong trào hợp tác xã đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trải qua các thời kỳ phát triển khác nhau, phong trào hợp tác xã ở Việt Nam đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng trong mỗi giai đoạn lịch sử của đất nước, đặc biệt là những đóng góp cho công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phòng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Sau cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1965: hưởng ứng lời kêu gọi kháng chiến kiến quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong trào kinh tế hợp tác được hình thành và phát triển ở nhiều vùng tự do và căn cứ địa cách mạng với các hình thức hợp tác giản đơn như tổ hợp tác, tổ vần công, tổ đổi công, tập đoàn sản xuất nông nghiệp. Trong phong trào đó, năm 1948 Hợp tác xã Thủy tinh Dân chủ ra đời, mở đầu cho sự ra đời và phát triển của phong trào hợp tác xã ở Việt Nam sau này.

Sự phát triển của phong trào kinh tế hợp tác, hợp tác xã cùng với kết quả của cải cách ruộng đất đã góp phần giải phóng nông dân thoát khỏi sự ràng buộc của phương thức sản xuất phong kiến, đưa nông dân lên vị trí người làm chủ, có những đóng góp tích cực trong việc đảm bảo hậu cần cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, động viên sức người, sức của cho tiền tuyến.

Việc vận động xây dựng, phát triển phong trào hợp tác xã trong giai đoạn này thực sự là một phong trào cách mạng rộng lớn, thu hút được đại bộ phận hộ nông dân, hộ kinh tế cá thể và người lao động tham gia. Qua đó đã hình thành quan hệ sản xuất mới, khai thác và sử dụng có hiệu quả hơn tư liệu sản xuất, đất đai và sức lao động. Đưa những hộ nông dân, những người sản xuất nhỏ, thợ thủ công, tiểu thương vào làm ăn hợp tác trong các hợp tác xã theo đường lối của Đảng, góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc. Với quan hệ sản xuất mới, phù hợp cùng với các yếu tố chính trị, xã hội mới đã tạo ra sự hăng hái, phấn khởi sản xuất trong nông dân, sản xuất phát triển, tình hình nông thôn có chuyển biến tích cực, đời sống nông dân và bộ mặt nông thôn có bước phát triển rõ rệt cả về kinh tế, văn hóa, xã hội.

Thời kỳ 1965-1975: Từ năm 1965, khi Đế quốc Mỹ đưa máy bay ra ném bom phá hoại miền Bắc, quy mô chiến tranh mở rộng. Với khẩu hiệu “Tất cả để chiến thắng”, “Tất cả để giải phóng miền Nam ruột thịt”. Các HTX được củng cố, phát triển và trở thành một lực lượng kinh tế quan trọng trong nền kinh tế của hậu phương lớn miền Bắc.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, cuộc vận động cải tiến quản lý, tổ chức lại sản xuất được phát động và tổ chức thực hiện như một cuộc vận động cách mạng lớn. Các hợp tác xã tiến hành củng cố chế độ sở hữu tập thể trong HTX, tổ chức các đội sản xuất kết hợp với các đội chuyên khâu, đầu tư tăng cường cơ sở vật chất. Nhiều phong trào sản xuất được phát động như phong trào xây dựng những cánh đồng 5 tấn/ha, phong trào học tập Hợp tác xã nông nghiệp Đại Phòng (Quảng Bình), Hợp tác xã nông nghiệp Vũ Thắng (Thái Bình),…

Các hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp cũng được củng cố chuyển dần thành hợp tác xã bậc cao, tiếp tục đẩy mạnh sản xuất đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân, cung cấp hàng hóa cho chiến trường, đồng thời cũng đã sản xuất ra nhiều mặt hàng thủ công mỹ nghệ có giá trị xuất khẩu. Các hợp tác xã mua bán cũng đã tổ chức tốt việc tham gia lưu thông hàng hóa trong thị trường, đưa hàng hóa tới tay người tiêu dùng, chống nạn đầu cơ, nâng giá, ép giá. Các hợp tác xã vận tải ngoài việc đáp ứng các nhu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách còn trực tiếp tham gia vận chuyển lương thực, vũ khí ra tiền tuyến phục vụ chiến đấu.

Trên cơ sở giáo dục lòng yêu nước, các hợp tác xã đã động viên được sự lao động quên mình của các xã viên hợp tác xã, vừa sản xuất vừa chiến đấu, với khẩu hiệu “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, “Tay cày, tay súng”, vừa sản xuất nhiều lương thực, thực phẩm, hàng hóa tiêu dùng chi viện cho miền Nam, vừa tổ chức các đơn vị tự vệ, tham gia chiến đấu, đánh trả máy bay địch, bảo vệ quê hương. Nhờ có hợp tác xã, chúng ta đã huy động được cao độ sức người, sức của cho tiền tuyến, huy động được hàng triệu thanh niên trai tráng nông thôn ra mặt trận, đánh giặc cứu nước, giải  phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Các hợp tác xã còn làm nòng cốt trong cuộc vận động toàn dân thực hiện công tác hậu phương quân đội, trực tiếp chăm sóc gia đình thương binh, liệt sỹ. Tiếp nhận các chiến sĩ, thương bệnh binh từ mặt trận về tham gia sản xuất với các công việc phù hợp, tạo điều kiện ổn định cuộc sống. Các hợp tác xã còn là nơi giáo dục, nâng cao ý thức chính trị cho quần chúng nhân dân, xây dựng nếp sống văn hóa, đề cao tình làng nghĩa xóm, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, đóng góp tích cực vào những thành tựu của cuộc cách mạng tư tưởng văn hóa ở nông thôn.

Thời kỳ 1975-1986: Sau chiến thắng lịch sử mùa xuân năm 1975, miền Nam hoàn toàn được giải phóng, cả nước thống nhất cùng đi lên chủ nghĩa xã hội, các hợp tác xã được phát triển mạnh mẽ ở các tỉnh, thành phố phía Nam.

Thực hiện chính sách cải tạo theo tinh thần Nghị quyết Trung ương lần thứ 24 (Khóa III) và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng, với mục tiêu là đến năm 1980 hoàn thành cơ bản việc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở các tỉnh, thành phố phía Nam. Chỉ trong 4 năm (1976-1980) chúng ta đã xây dựng được 4.000 tổ đoàn kết sản xuất, 5.000 tổ hợp tác sản xuất và gần 1.000 hợp tác xã tiểu, thủ công nghiệp, thu hút 70% lực lượng lao động trong các ngành nghề quan trọng và địa bàn sản xuất tập trung. Trong thương nghiệp đã xây dựng được hợp tác xã mua bán ở 92% số xã, lực lượng hợp tác xã mua bán cũng đã giúp Nhà nước nắm 80% nguồn hàng tiểu thủ công nghiệp của địa phương và 30% nguồn hàng nông sản.

Thời kỳ 1987- 1996: thực hiện đường lối đổi mới được đề ra tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thức VI, khu vực kinh tế hợp tác, hợp tác xã đã có những biến đổi quan trọng. Tư liệu sản xuất chuyển về cho người nông dân theo tinh thần Chỉ thị 100 và Nghị Quyết 10 của Bộ chính trị, và có thể nói từ năm 1987 đến năm 1996 là giai đoạn khó khăn nhất của các hợp tác xã ở nước ta. Khi cơ chế quản lý tập trung bao cấp từng bước được xóa bỏ, cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước được hình thành và điều tiết các quan hệ kinh tế. Phần lớn các hợp tác xã trong các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế rơi vào tình trạng khó khăn, lúng túng, nhiều hợp tác xã sản xuất kinh doanh thua lỗ bị tan rã, giải thể. Tuy nhiên, trong khó khăn vẫn có một bộ phận hợp tác xã đã kịp thời chuyển đổi thích ứng với cơ chế mới, hoạt động có hiệu quả.

Từ khi Luật Hợp tác xã đầu tiên được Quốc hội ban hành vào cuối năm 1996, có hiệu lực thi hành từ 01/7/1997 đến Luật Hợp tác xã năm 2003 và Luật Hợp tác xã năm 2012. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để hợp tác xã nước ta củng cố, đổi mới, phát triển bền vững.

Đối với Quảng Trị: Thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế hợp tác và HTX, Quảng Trị luôn quan tâm vận động phát triển kinh tế tập thể. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân, đế quốc, đặc biệt là trong những năm đánh Mỹ, đặc khu Vĩnh Linh, tuyến đầu của Tổ quốc, mặc dù ngày đêm phải luôn gánh chịu mưa bom, bão đạn mang tính chất hủy diệt, tàn khốc của Đế quốc Mỹ, nhưng phong trào HTX vẫn được hình thành và phát triển. Cán bộ, xã viên, người lao động trong các HTX vẫn tay súng, tay cày - vừa chiến đấu, phục vụ chiến đấu, vừa sản xuất và kiên cường bám trụ, với phương châm “Một tấc không đi, một ly không rời” và đã trở thành “ Lũy thép anh hùng” ở địa đầu miền Bắc XHCN, là hậu phương trực tiếp cho chiến trường miền Nam và Trị Thiên, cùng với quân và dân cả nước làm nên đại thắng mùa xuân lịch sử năm 1975. Điển hình là HTX Vĩnh Kim, năm 1967 được Đảng và Nhà nước phong tặng đơn vị anh hùng lao động, đặc biệt vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tặng cho HTX một chiếc máy cày và trở thành kỷ vật thiêng liêng, quý hiếm để lại cho muôn đời con cháu mai sau.

Sau khi Quảng Trị hoàn toàn được giải phóng và đất nước thống nhất, phong trào hợp tác và HTX ở đặc khu Vĩnh Linh đã phát huy những ảnh hưởng tích cực và lan tỏa ra toàn tỉnh. Các Tổ hợp tác, tập đoàn sản xuất nông nghiệp sớm được hình thành ở hầu hết các huyện mới được giải phóng và sau đó phát triển thành HTX bâc thấp và HTX bậc cao. Có thể nói rằng, phong trào HTX ở Quảng Trị đã phát triển nhanh chóng và sớm hòa nhập với sự phát triển của phong trào hợp tác hóa của Miền Bắc XHCN.

Bằng sức mạnh tập thể của khu vực kinh tế hợp tác và HTX, cán bộ, xã viên trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã lao động quên mình, tiến hành rà phá bom mình, khai hoang phục hóa ruộng đất, khôi phục sản xuất. Từng bước hàn gắn vết thương chiến tranh để xây dựng lại quê hương trên đống tro tàn, gạch nát.

Cùng với cả nước, phong trào kinh tế hợp tác, HTX ở Quảng Trị đã trải qua nhiều bước phát triển thăng trầm, nhất là giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển. Mặc dù, phần lớn HTX đã tiến hành chuyển đổi tổ chức và hoạt động theo Luật Hợp tác xã, nhưng do hoàn cảnh và điều kiện nội tại của HTX gặp phải nhiều khó khăn, hạn chế. Trong đó đáng chú ý là đội ngũ cán bộ quản lý và phương thức hoạt động của các HTX đã không bắt kịp với các yêu cầu phát triển của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nên hiệu quả sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và khả năng cạnh tranh của HTX non yếu về nhiều mặt.

Trước tình hình đó, để tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành chuơng trình hành động và kế hoạch tổ chức thực hiện Nghị quyết số 13/NQ-TW của Hội Nghị Ban chấp hành Trung Đảng lần thứ năm (khóa IX). Trải qua hơn15 năm thực hiện Nghị quyết 13/TW5 (khóa IX) của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Luật Hợp tác xã và các Chỉ thị, Nghị quyết của Tỉnh ủy, HĐND, tình hình hoạt động của khu vực kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến tiến bộ đáng mừng: Số luợng Tổ hợp tác tăng nhanh, thành lập được nhiều HTX hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới, các HTX được thành lập thời kỳ trước đây đã tiến hành chuyển đổi tổ chức và hoạt động theo Luật HTX. Nhìn chung các HTX đã được củng cố, đổi mới và nâng cao hiệu quả trên cả 3 mặt: Quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý và quan hệ phân phối, trách nhiệm và mối quan hệ giữa HTX với các thành viên và hộ xã viên được xác định một cách rõ ràng, rành mạnh hơn. Nhiều HTX đã có những giải pháp tích cực huy động thêm nguồn vốn hoạt động cho HTX, tư cách xã  viên được xác định lại theo hướng tinh gọn và đích thực. Đội ngũ cán bộ quản lý HTX đã được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cập nhật kiến thức quản lý kinh tế theo yêu cầu mới,... Nhờ vậy các hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ của các Tổ hợp tác, HTX không ngừng được nâng cao, thiết thực hỗ trợ cho kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển đúng hướng, đạt được nhiều hiệu quả kinh tế - xã hội. Khẳng định được là nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực nông nghiệp, nông thôn và góp phần đảm bảo an sinh xã hội của tỉnh nhà.

Gắn liền với các phong trào phát triển kinh tế hợp tác, HTX, hệ thống tổ chức Liên minh HTX đã được hình thành và phát triển từ tỉnh đến các huyện thị, thành phố, thị xã và thực sự đã trở thành một tổ chức đại diện, bảo vệ quyền lợi và tư vấn  hướng dẫn, hỗ trợ cho các Tổ hợp tác và HTX trên địa bàn tỉnh.

Từ ngày ra đời đến nay, Liên minh HTX tỉnh đã tích cực tham mưu, đề xuất với các cơ quan lãnh đạo tỉnh ban hành một số chủ trương, chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển kinh tế tập thể. Ra sức vận động, thu hút, lồng ghép các nguồn lực để đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về đổi mới, phát triển kinh tế tập thể. Triển khai được nhiều chương trình, hoạt động tư vấn, hỗ trợ cho các HTX, đặc biệt là công tác đào tạo bồi dưỡng kiến thức quản lý kinh tế cho đội ngũ cán bộ quản ký HTX. Và tổ chức phát động, duy trì các phong trào thi đua yêu nước trong khu vực kinh tế tập thể, góp phần động viên, khích lệ, cán bộ, xã viên và người lao động phát huy truyền thống anh hùng của quê hương Quảng Trị. Đoàn kết tự lực tự cường, hăng hái lao động sản xuất kinh doanh, vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Tiếp tục củng cố đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động. Ra sức xây dựng Tổ hợp tác, HTX, Liên hiệp HTX ngày càng vững mạnh góp phần tích cực thúc đẩy kinh tế - xã hội tỉnh nhà phát triển bền vững.

Kỷ niệm Ngày HTX Việt Nam (Ngày 11 tháng 4 năm 1946) cách đây hơn 73 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư kêu gọi điền chủ nông gia Việt Nam tham gia HTX nông nghiệp, là dịp để chúng ta ôn lại lịch sử hình thành và phát triển kinh tế hợp tác, HTX của quê hương và đất nước, khơi dậy niềm tự hào phấn khởi về những đóng góp to lớn của sức mạnh kinh tế tập thể trong các thời kỳ cách mạng ở nước ta. Đồng thời đây cũng là một cơ hội tốt để các Tổ hợp tác, HTX nhìn lại sức vóc và khả năng bươn chải của mình trong giai đoạn đất nước đang đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, phát triển và hội nhập quốc tế để có sự nỗ lực phấn đấu mới, quyết tâm vượt khó vươn lên, tập trung củng cố, nâng cao năng lực nội tại. Huy động, khai thác tốt khả năng góp vốn, góp công, góp sức của các thành viên Tổ hợp tác, HTX để vừa làm tốt vai trò “Bà đỡ” cho kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển. Vừa mở rộng các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ để không ngừng tăng cường thực lực kinh tế tài chính và tăng khả năng cạnh tranh của HTX. Góp phần làm cho khu vực kinh tế tập thể mà nồng cốt là HTX nhanh chóng lớn mạnh, xứng đáng với vai trò, vị trí đã được các Nghị quyết của Đảng và Nhà nước xác định: “Kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nồng cốt để phát triển một nền độc lập, tự chủ

File đính kèm:
Nguyễn Đức Thuấn - Trưởng Ban CSPT - KT
Tin khác
 
VĂN BẢN MỚI
Thông báo
Website liên kết
Thăm dò dư luận
Đánh giá của bạn về website này


Thống kê truy cập
trực tuyến 51
ngày hôm nay 1
ngày hôm qua 10
tuần này 17
tất cả 606