Trang chủ  Hoạt động LM HTX và thành viên
Chuyển đổi mô hình hoạt động hợp tác xã (Kỳ 1)
Đăng ngày: (22-03-2016); Số lượt đọc: 260
Thời hạn 36 tháng để các hợp tác xã (HTX) hoàn tất việc chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật HTX năm 2012 đang bước vào giai đoạn nước rút. Theo đó, sau ngày 1-7-2016, những HTX nào chưa kịp chuyển đổi sẽ trở thành hoạt động bất hợp pháp. Cùng với quyết tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế tập thể, việc bảo vệ quyền lợi và tập trung tháo gỡ những "nút thắt" cản trở quá trình sắp xếp lại các HTX, đưa các HTX hoạt động theo đúng bản chất của mình đang trở nên cấp bách.

Thời hạn 36 tháng để các hợp tác xã (HTX) hoàn tất việc chuyển đổi mô hình hoạt động theo Luật HTX năm 2012 đang bước vào giai đoạn nước rút. Theo đó, sau ngày 1-7-2016, những HTX nào chưa kịp chuyển đổi sẽ trở thành hoạt động bất hợp pháp. Cùng với quyết tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế tập thể, việc bảo vệ quyền lợi và tập trung tháo gỡ những "nút thắt" cản trở quá trình sắp xếp lại các HTX, đưa các HTX hoạt động theo đúng bản chất của mình đang trở nên cấp bách.

Thu hoạch rau ở HTX Xuân Hương - Lâm Đồng

Bài 1: Dứt khoát với hình thức “đánh kẻng, chấm công”

Các HTX trước đây đã làm khá tốt vai trò của mình để cùng khu vực kinh tế tập thể trở thành trụ cột cho nền kinh tế. Nhưng sau giai đoạn phát triển rầm rộ, cả làng cùng vào HTX, cả nước cùng lập HTX, hiện nay hoạt động của loại hình này lại đang khá trầm lắng. Khi Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng hơn vào kinh tế thế giới, những HTX hoạt động theo kiểu “đánh kẻng, chấm công” ngày xưa không những kém hiệu quả, mà còn trở thành cản trở sự phát triển.

Tự soi lại mình

Triển khai thực hiện Luật HTX năm 2012, việc tiến hành rà soát lại hoạt động của HTX đã được thực hiện tại tất cả các địa phương trong cả nước. Theo đó, các HTX tự đối chiếu, so sánh, đánh giá lại tình hình, nếu đã hoạt động đúng theo Luật quy định như các thành viên góp vốn điều lệ, điều lệ HTX cơ bản phù hợp, nội dung hoạt động dịch vụ của HTX chủ yếu phục vụ các thành viên, bộ máy quản lý HTX cơ bản đáp ứng theo quy định,… thì chỉ cần chuyển đổi lại cho phù hợp tên gọi của Luật. Còn những HTX có nội dung chưa phù hợp, nhưng vẫn có thể tổ chức lại hoạt động để phù hợp Luật định trước ngày 1-7-2016 nếu đạt các nội dung, như: Yêu cầu các thành viên góp vốn, sửa đổi điều lệ HTX, xây dựng kế hoạch tổ chức lại hoạt động các ngành nghề kinh doanh, dịch vụ bảo đảm phục vụ thành viên HTX là chủ yếu,... Riêng các HTX, nếu không vận động được thành viên góp vốn, không tổ chức được hoạt động đáp ứng theo phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ của HTX đã được Đại hội thành viên thông qua và các hoạt động dịch vụ của HTX chỉ chủ yếu cung cấp cho bên ngoài thành viên HTX mà không thể điều chỉnh lại được theo Luật,… sẽ phải tiến hành giải thể hoặc chuyển sang loại hình doanh nghiệp khác.

Tất cả những bước triển khai việc tổ chức lại hoạt động của các HTX đã được quy định khá rõ ràng, cụ thể và dựa trên một nguyên tắc thống nhất là sự tự nguyện của các thành viên. Tuy nhiên, thực tế triển khai, quá trình “tự soi lại mình” này của các HTX không hề đơn giản. Bởi lẽ, theo thống kê từ Liên minh HTX Việt Nam, tính đến thời điểm này mới có khoảng 30% số HTX hoạt động theo Luật mới. Đây là những HTX đã có định hướng chắc chắn cho hướng đi của mình. Còn lại, phần lớn các HTX vẫn đang dò dẫm tự tìm hướng đi, còn lúng túng trong định hướng hoạt động và đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh cho nên hoạt động còn èo uột, cầm chừng. Cá biệt, có cả những HTX hữu danh vô thực, muốn tồn tại cũng không thể mà cần giải tán cũng không xong.

Được thành lập từ năm 2010, HTX dịch vụ nông lâm nghiệp Tân Sơn (xã Tân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ) hoạt động hoàn toàn theo mô hình HTX kiểu cũ, với duy nhất một dịch vụ là thủy lợi. Không có sự góp vốn từ các thành viên, cho nên hoạt động hằng năm của HTX chỉ trông vào nguồn tiền Nhà nước cấp hỗ trợ thủy lợi phí. Những kiểu HTX như Tân Sơn trước đây được thành lập đã góp phần tích cực phục vụ nông dân trong sản xuất. Nhưng trong xu thế hội nhập, cạnh tranh gay gắt hiện nay, việc một HTX chỉ sống nhờ nguồn ngân sách hỗ trợ, không mở rộng thêm dịch vụ khác để tăng thu nhập cho các thành viên đang khiến không ít người đặt câu hỏi cho sự tồn tại của những HTX kiểu này.

Không chỉ riêng HTX nêu trên, thực tế tại nhiều địa phương, hầu hết các HTX nông nghiệp chủ yếu tập trung làm dịch vụ đầu vào cho nông nghiệp, tức là phối hợp với các công ty phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cung cấp hàng hóa trả chậm cho nông dân chứ chưa khẳng định được vai trò định hướng sản xuất, kết nối tiêu thụ sản phẩm do người nông dân làm ra đến với thị trường. Các phương án sản xuất kinh doanh, tìm kiếm giống cây, con chủ lực vẫn do người nông dân tự làm. Vì vậy nên vai trò của HTX trong vấn đề định hướng, bao tiêu sản phẩm còn mờ nhạt.

Bên cạnh đó, nhiều HTX tồn tại trên danh nghĩa nhưng thực tế trong nhiều năm nay đã không có bất kỳ một hoạt động gì, trong khi muốn giải thể lại không hề đơn giản. “Luật HTX có điểm tốt là qua đó ta có điều kiện để rà soát lại toàn bộ các HTX xem đơn vị nào có điều kiện tồn tại thì để tồn tại và hỗ trợ phát triển cho phù hợp, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Nhưng qua thực tiễn sàng lọc, đã nảy sinh nhiều vướng mắc. Tại tỉnh Thái Bình, đã có trường hợp giải thể một HTX có hơn 1.000 xã viên và bàn giao cho UBND xã, song chỉ sau hai năm, chính quyền đành “chào thua” và tìm cách thành lập lại. Đến nay, hoạt động của HTX đó vẫn y như cũ, vẫn không đem lại hiệu quả” - một đại diện lãnh đạo địa phương chia sẻ.

 

Trang trại chăn nuôi của HTX Đồng Tiến (Đắk Nông). 

Gian nan tự khẳng định

Cùng với những HTX không đủ điều kiện để chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX năm 2012 hay những HTX tồn tại "hữu danh vô thực", là những HTX đang nỗ lực tìm kiếm con đường đi của mình.

HTX Đồng Tiến (xã Đác Sin, huyện Đác R’Lấp, tỉnh Đác Nông) thành lập từ tháng 8-2012. Chủ nhiệm HTX Nguyễn Văn Hưởng cho biết, HTX có tổng cộng bảy thành viên, tổng vốn góp 1,2 tỷ đồng. Đến năm 2013, HTX huy động thêm được từ các thành viên gần 20 tỷ đồng để đầu tư nuôi heo sinh sản và heo thịt theo mô hình khép kín an toàn dịch bệnh. Ngoài ra, HTX liên kết với một công ty ở TP Hồ Chí Minh để cung cấp giống và thức ăn của công ty, sau đó chính đơn vị này sẽ thu mua lại sản phẩm của HTX. “Sự tồn tại của HTX trong bối cảnh hội nhập cạnh tranh gay gắt như hiện nay vô cùng khó khăn. Chưa kể, dù Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ các HTX phát triển nhưng cụ thể như HTX Đồng Tiến chúng tôi, sự hỗ trợ mới chỉ dừng lại ở việc động viên tinh thần chứ chưa có gì thiết thực, cụ thể” - Chủ nhiệm Nguyễn Văn Hưởng thẳng thắn nhìn nhận và cho rằng, hoạt động của HTX bây giờ không khác gì doanh nghiệp hoạt động trên thị trường, phải cạnh tranh khốc liệt, không những lo đầu vào mà còn phải bảo đảm đầu ra cho các thành viên HTX, không thể hoạt động theo cung cách đánh kẻng, chấm công như ngày xưa nữa. Vì vậy, ba năm qua cũng là quãng thời gian HTX phải xoay xở tìm hướng đi cho chính mình. “Chỉ khi đã khẳng định được hướng đi của mình rồi, HTX mới đăng ký chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012. Hiện, chúng tôi đã làm xong thủ tục đăng ký và dự kiến thời gian tới khi Đại hội thành viên, sẽ tiến hành thông qua để chuyển đổi hoạt động HTX theo Luật HTX năm 2012” - ông Hưởng khẳng định chắc chắn.

Cũng giống HTX Đồng Tiến, HTX Xuân Hương (TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) cũng là một trong những HTX nhiều năm hoạt động có hiệu quả. Nhưng khác với HTX Đồng Tiến (chưa chuyển đổi do chưa tự tin vào hướng đi của mình), nguyên nhân HTX Xuân Hương đến giờ phút này vẫn chưa hoàn thành chuyển đổi là do “chưa có thời gian”. “Về thủ tục không có gì vướng mắc, phía Liên minh HTX tỉnh cũng đã hướng dẫn rất cụ thể. Nhưng do thời gian qua, HTX chỉ tập trung sản xuất kinh doanh cho nên vẫn chưa triển khai thực hiện. Tuy vậy, chúng tôi đã đặt mục tiêu trong thời gian ngắn nhất, trước thời hạn ngày 1-7 sẽ thực hiện xong việc chuyển đổi” - Chủ nhiệm HTX Trần Đức Quang bày tỏ. Theo báo cáo của Liên minh HTX tỉnh Lâm Đồng, toàn tỉnh hiện có 190 HTX, trong đó có 161 HTX đang hoạt động và 29 HTX ngừng hoạt động. Trong số các HTX đang hoạt động, có 47 HTX thành lập theo Luật HTX năm 2012, 33 HTX đã chuyển đổi. Còn lại 81 HTX và Quỹ Tín dụng nhân dân chưa đăng ký chuyển đổi. Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Lâm Đồng Phạm Văn Tường lý giải: Mặc dù các HTX đã nắm bắt các văn bản hướng dẫn, song công tác chuyển đổi vẫn diễn ra rất chậm do còn thụ động, ngại thực hiện các thủ tục đăng ký. Một số HTX đang tiến hành làm hồ sơ đăng ký chuyển đổi kết hợp với Đại hội thường niên và đại hội nhiệm kỳ trong năm 2016.

(Còn tiếp)

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tính đến hết năm 2015, mới có khoảng 29% số HTX nông nghiệp hoạt động HTX năm 2012 (trong đó HTX cũ đã đăng ký lại hoạt động theo Luật chiếm 18,87%). Hiện, phần lớn các HTX nông nghiệp về phương thức hoạt động vẫn không có gì thay đổi, tư duy hoạt động nặng về hành chính, bao cấp theo mô hình HTX kiểu cũ. Bên cạnh đó, một số HTX được hình thành không đúng bản chất theo Luật quy định, chủ yếu với mục đích nhằm hưởng các chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước,… Trong khi đó, số HTX chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012 để có thể hoạt động tốt hơn chỉ đếm được “trên đầu ngón tay”.

File đính kèm:
Bài và ảnh: HỒNG ANH
Tin khác
 
VĂN BẢN MỚI
Thông báo
Website liên kết
Thăm dò dư luận
Đánh giá của bạn về website này


Thống kê truy cập
trực tuyến 68
ngày hôm nay 1
ngày hôm qua 10
tuần này 17
tất cả 606