Trang chủ  Hoạt động LM HTX và thành viên
KHU VỰC KINH TẾ HỢP TÁC XÃ TẠI QUẢNG TRỊ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP.
Đăng ngày: (20-04-2015); Số lượt đọc: 245
Tính đến cuối năm 2014, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị có 341 hợp tác xã (HTX), liên hiệp HTX. Trong đó, có 298 HTX nông nghiệp, 03 HTX về môi trường, 17 HTX xây dựng và tiểu thủ công nghiệp, 10 HTX giao thông vận tải, 11 Quỹ tín dụng nhân dân và 02 Liên hiệp HTX.

          Tính đến cuối năm 2014, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị có 341 hợp tác xã (HTX), liên hiệp HTX. Trong đó, có 298 HTX nông nghiệp, 03 HTX về môi trường, 17 HTX xây dựng và tiểu thủ công nghiệp, 10 HTX giao thông vận tải, 11 Quỹ tín dụng nhân dân và 02 Liên hiệp HTX. Số xã viên, người lao động trong các HTX là 99.000 xã viên; trong đó có 78.649 xã viên làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, 20.351 xã viên trong lĩnh vực phi nông nghiệp. Thực hiện tiến trình đổi mới và hội nhập kinh tế, đặc biệt khi Nhà nước công nhận và xem hộ gia đình là một đơn vị kinh tế tự chủ, hầu hết các HTX tại Quảng Trị đã thực hiện chuyển đổi sang mô hình HTX kiểu mới, đã phát huy được vai trò tự chủ trong quá trình tổ chức sản xuất kinh doanh và dịch vụ, tạo nên những chuyển biến tích cực; số lượng và chất lượng các dịch vụ cung cấp của HTX từng bước được nâng lên đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao cho bà con xã viên. Ngoài các dịch vụ bắt buộc, HTX đã mở rộng các loại hình dịch vụ mang tính kinh doanh thương mại, tạo được lợi thế cạnh tranh như dịch vụ cung ứng vật tư phân bón, dịch vụ tín dụng nội bộ. Nhiều HTX đã chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tích cực tìm kiếm thị trường, huy động các nguồn lực, mở thêm các ngành nghề, dịch vụ mới hỗ trợ xã viên; tổ chức “dồn điền đổi thửa”, chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi thích hợp với điều kiện tự nhiên, mùa vụ và lợi thế so sánh của từng vùng. Sản xuất, kinh doanh phát triển, nhiều HTX đã tham gia giải quyết có hiệu quả các vấn đề kinh tế, xã hội; góp phần tích cực thực hiện các chương trình xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội. Nhiều HTX nông nghiệp đã thực sự trở thành “bà đỡ” cho kinh tế hộ, kinh tế trang trại, gia trại phát triển.

 Mặc dù vậy, hoạt động dịch vụ của HTX trên địa bàn tỉnh Quảng Trị còn phải đối mặt với nhiều thách thức, khó khăn như quy mô và doanh số nhỏ, hoạt động cung cấp các dịch vụ cho kinh tế hộ xã viên, hộ nông dân mới chỉ chủ yếu dừng lại ở các dịch vụ đầu vào, ở một số khâu thiết yếu. Chất lượng dịch vụ ở nhiều HTX chưa đáp ứng được yêu cầu xã viên. Hiệu quả sản xuất-kinh doanh, dịch vụ còn thấp, chưa đủ sức cạnh tranh trên thị trường, chưa hấp dẫn, lôi cuốn xã viên và người lao động gắn bó tích cực xây dựng HTX.

Trước thực trạng đó, Ban chỉ đạo kinh tế tập thể của tỉnh cùng các huyện, thị xã, thành phố đã chỉ đạo, kiểm tra đôn đốc, tư vấn, hướng dẫn, trợ giúp cho các HTX nông nghiệp trong việc tiếp tục thực hiện đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức sản xuất và kinh doanh dịch vụ tổng hợp, đặc biệt chú trọng đến việc củng cố các HTX yếu kém; tập trung chỉ đạo xây dựng HTX điển hình tiến tiến trong giai đoạn 2010-2015 để rút kinh nghiệm và phổ biến nhân rộng. Hội đồng nhân dân tỉnh đã thông qua đề án khuyến khích và hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2009-2015. Trong đó, hỗ trợ kinh phí triển khai đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý cho cán bộ ban quản trị HTX với các chức danh chủ chốt là chủ nhiệm, phó chủ nhiệm, kế toán trưởng, và trưởng ban kiểm soát. Phấn đầu đến là năm 2015, số cán bộ trong các HTX tại Quảng Trị có 20% tốt nghiệp và có trình độ đại học, 40% tốt nghiệp và có trình độ trung cấp, 100% cán bộ trong BQT HTX nông nghiệp được tham gia các lớp bồi dưỡng, đào tạo ngắn hạn. Thông qua các hoạt động tư vấn, hỗ trợ, các HTX nông nghiệp có cơ hội được tham gia xây dựng trình diễn áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới và phù hợp trong sản xuất nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong nông thôn. Nhiều HTX được tham gia vào các chương trình dự án của tỉnh, của quốc gia và các nhà tài trợ quốc tế trong việc chuyển hướng sản xuất theo hướng thị trường hàng hoá, nâng cao gia trị sản phẩm trong việc tham gia các chuổi thị trường; được tham gia các hội chợ, triển lãm.. nhằm quảng bá và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm hàng nông sản và xúc tiến thương mại. Thông qua các kênh truyền thông, các HTX NN tại Quảng Trị được cập nhật và phổ biến kịp thời các thông tin thị trường, giá cả và xu hướng giá cả trên thị trường để chủ động trong khâu sản xuất và dự báo quy mô, sản lượng hàng hoá có nhu cầu lớn trên thị trường tiềm năng. Để giúp các HTX trong việc tiếp cận các nguồn vốn vay phát triển sản xuất, kinh doanh, từ năm 2009, UBND tỉnh Quảng Trị đã quyết định thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển HTX với vốn điều lệ là 20 tỷ đồng. Trong đó, UBND tỉnh Quảng Trị đã phân bổ ngân sách cho quỹ là 10 tỷ, số còn lại đang được vận động hỗ trợ từ các tổ chức tài trợ quốc tế. Tham gia phát triển các ngành nghề, phát triển nguồn nhân lực trong lao động nông thôn và thực chương trình đào tạo một triệu lao động/năm của chính phủ, UBND tỉnh đã quyết định hỗ trợ kinh phí tổ chức dạy và học nghề cho lao động nông thôn; trong đó cũng đã định ra tên 52 nghề có tiềm năng và lợi thế so sánh phát triển tại địa phương, đề ra cụ thể định mức kinh phí, thời gian học lý thuyết và thực hành của mỗi loại nghề của mỗi lao động tham gia học nghề. Ban chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể (thành viên bao gồm nhiều sở ban ngành, đoàn thể trong tỉnh) do một phó chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng ban đã được thành lập; có nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo việc tuyên truyền vận động phát triển số lượng HTX, xây dựng các tiêu chí xây dựng HTX điển hình tiên tiến cấp tỉnh để học tập và rút kinh nghiệm nhân rộng. Đồng thời, rà soát và giải thể các HTX làm ăn kém hiệu quả, hoạt động mang tính hình thức hay có những biểu hiện làm trái với pháp luật và Luật HTX quy định.

Theo đánh giá của cơ quan Liên minh HTX tỉnh Quảng Trị năm 2014 cho thấy, những yếu điểm mà hầu hết các HTX trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đang phải đối mặt đó là: sản xuất trên quy mô nhỏ, thiếu vốn, thông tin thị trường, thiếu cơ hội được chuyển giao và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật phù hợp vào sản xuất; nhiều HTX chỉ tồn tại trên danh nghĩa, hình thức và phần lớn được chuyển đổi từ mô hình HTX cũ sang mô hình HTX mới. Cán bộ HTX thiếu năng lực quản lý, điều hành các hoạt động dịch vụ dẫn đến thiếu năng lực cạnh tranh và tìm kiếm thị trường tiêu thụ hàng nông sản. Hiệu quả kinh tế trong sản xuất và cung cấp dịch vụ nông nghiệp thấp, dẫn đến thu nhập của hộ xã viên và của HTX chưa được cải thiện. Nhiều HTX vẫn mang tính thụ động, trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ bên ngoài, chưa dám đầu tư, mở rộng các hoạt động kinh doanh dịch vụ, đặc biệt là các dịch vụ đầu ra. Ngoài ra, có những nguyên nhân khách quan dẫn đến thu nhập của hộ xã viên trong các HTX tại tỉnh Quảng Trị đang còn ở mức thấp chẳng hạn như: nguồn tài nguyên đất đai, vốn góp của xã viên (vốn điều lệ), cơ sở vật chất nghèo nàn, năng lực trình độ sản xuất thấp và đặc biệt là thiếu các cơ hội tiếp cận các nguồn lực đầu tư cho sản xuất: vốn, khoa học kỹ thuật và chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp… Một trong những cản trở lớn mà HTX hiện nay đang phải đối mặt đó là sự chuyển biến về tư duy kinh tế thích nghi với cơ chế thị trường của bộ phận cán bộ quản lý trong các HTX chưa theo kịp với sự chuyển đổi mô hình kinh tế HTX theo mô hình kiểu mới; mô hình đó đòi hỏi HTX không chỉ thực hiện tổ chức sản xuất mà phải tạo sự liên kết giữa sản xuất với hoạt động kinh doanh dịch vụ trong nông nghiệp.

Làm thế nào để phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa và bao tiêu sản phẩm nông nghiệp cho người nông dân trong các HTX khi Việt Nam tham gia vào khu vực mậu dịch tự do AFTA. Theo đó, sẽ thực hiện tiến trình giảm dần thuế quan xuống 0-5%, loại bỏ dần hàng rào thuế quan đối với đa phần các nhóm hàng hóa, trong đó có mặt hàng nông sản? Đặc biệt khi Việt Nam thực hiện cam kết hình thành và gia nhập cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015? Để trả lời được cho những câu hỏi đó, đòi hỏi cần có sự chuẩn bị, xây dựng chương trình hành động và chiến lược giúp cho xã viên, HTX thích ứng với những thay đổi môi trường sản xuất, kinh doanh trong thời kỳ hội nhập kinh tế khu vực. Một trong những giải pháp mà Liên minh HTX tỉnh Quảng Trị đề ra để tư vấn, hỗ trợ nông dân, HTX, đó là:

Phải xác định sản phẩm nông sản mang tính tiềm năng và sản xuất nông nghiệp phải hướng đến sản xuất hàng hóa; Đồng thời, phải tính toán cụ thể lợi nhuận biên cho mỗi đơn vị sản phẩm, trên cơ sở đó để tính toán chi phí và lợi nhuận, tìm cách hạ giá thành sản phẩm, nâng cao chất lượng hàng hóa… đủ để cạnh tranh với hàng hóa nông sản khác cùng chủng loại trong khu vực;

Phải gắn liền việc sản xuất với thị trường tiêu thụ hàng nông sản; cần làm tốt hơn nữa từ hoạt động Marketing đến chuỗi giá trị nông sản và thực phẩm. Trong đó, cần thu thập, phân tích thông tin thị trường, giá cả, lập kế hoạch và kết nối kinh doanh… để hộ nông dân, nhóm hộ và HTX chủ động trong sản xuất và giảm thiểu các rũi ro do thị trường gây ra;

Củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của kinh tế tập thể, khuyến khích phát triển các loại hình Tổ hợp tác, HTX và hỗ trợ các HTX nông nghiệp hoạt động theo luật HTX. Chủ động xây dựng mô hình khuyến nông, khuyến lâm, gắn phát triển HTX với ngành nghề, làng nghề nông thôn. Tạo điều kiện phát triển mạnh các doanh nghiệp ở nông thôn thông qua các hình thức nông dân góp vốn bằng tiền, bằng quyền sử dụng đất, tham gia vào sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm và nâng cao thu  nhập;

Thực hiện tuyên truyền, phổ biến Luật HTX năm 2012 và Nghị định 151/NĐ-CP về thành lập, vận hành tổ hợp tác và phương án chuyển đổi HTX theo luật 2012 nhằm khắc phục tình trạng chậm sửa đổi, hoàn thiện môi trường thể chế. Đặc biệt là nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, quản trị HTX để cùng với vai trò vị trí đó, chức năng nhiệm vụ của HTX không chỉ dừng lại ở các khâu dịch vụ đầu vào mà phải đáp ứng tốt các khâu dịch vụ đầu ra cho xã viên, trong đó có việc tìm kiếm thị trường, kết nối kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm phải được đặc biệt quan tâm;

Phong trào phát triển HTX phải gắn liền với chương trình xây dựng nông thôn mới; bởi lẽ, HTX là cơ sở sản xuất kinh doanh nông nghiệp sử dụng các nguồn lực kinh tế và tự nhiên như: đất đai, vốn, sức lao động, các tư liệu sản xuất, nguồn nước, khí hậu,… để tạo ra các nông sản phẩm và dịch vụ theo nhu cầu xã hội. Kết hợp và biến đổi các yếu tố đầu vào thành kết quả đầu ra, sao cho giá trị thu được từ việc bán sản phẩm và dịch vụ ở đầu ra phải lớn hơn giá trị của các yếu tố đầu vào đã chi dùng cho sản xuất. Về mặt văn hoá - xã hội, HTX là tổ chức giúp các cá nhân hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong lao động và đời sống, phát huy hoạt động cộng đồng, tin thần tương trợ, đoàn kết và đặc biệt là giáo dục cộng đồng;

Để thực hiện tốt các giải pháp trên, cần có đảm bảo sự chỉ đạo, lãnh đạo của chính quyền và các tổ chức đoàn thể cấp tỉnh bằng việc tạo môi trường pháp lý, môi trường thể chế và chính sách phù hợp với lộ trình hội nhập kinh tế trong khu vực. Đặc biệt, Quảng Trị đang nằm trên tuyến hành lang kinh tế Đông-Tây. Đây là một cơ hội thuận lợi cho việc thông thương, trao đổi hàng hóa của Quảng Trị với các nước trong khu vực; đồng thời, cũng là thách thức lớn đối với sự cạnh tranh về số lượng nông sản, về chủng loại, về giá cả và chất lượng… Đây chính là mấu chốt của mọi vấn đề để góp phần giúp xã viên, nhóm nông dân, Tổ hợp tác, HTX trên địa bàn tỉnh Quảng Trị ổn định và an toàn trong sản xuất, cải thiện được thu nhập từ giá trị tăng thêm ngoài yếu tố sản xuất nhờ được tham gia vào kênh thị trường, được tham gia trực tiếp vào kênh phân phối và tiêu thụ hàng hóa. 

File đính kèm:
Nguyễn Văn Chiến-GĐ TT Dạy nghề, TVHT HTX&DN
Tin khác
 
VĂN BẢN MỚI
Thông báo
Website liên kết
Thăm dò dư luận
Đánh giá của bạn về website này


Thống kê truy cập
trực tuyến 75
ngày hôm nay 1
ngày hôm qua 10
tuần này 17
tất cả 606