Trang chủ  Hoạt động LM HTX và thành viên
NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO HỢP TÁC XÃ.
Đăng ngày: (20-04-2015); Số lượt đọc: 199
‘Cooperative’, nghĩa trong tiếng Việt là sự sẵn sàng, sẵn lòng giúp đỡ, sự sẵn sàng cộng tác hay là sự hợp tác. ‘Cooperative’ còn có nghĩa là ‘Hợp tác xã’, một đơn vị kinh tế nòng cốt trong khu vực kinh tế tập thể ở nước ta hiện nay. ‘Cooperative’ trong tiếng Anh hay ‘Hợp tác xã’ trong tiếng Việt là một mô hình kinh tế hợp tác, là phong trào hợp tác xã

          ‘Cooperative’, nghĩa trong tiếng Việt là sự sẵn sàng, sẵn lòng giúp đỡ, sự sẵn sàng cộng tác hay là sự hợp tác. ‘Cooperative’ còn có nghĩa là ‘Hợp tác xã’, một đơn vị kinh tế nòng cốt trong khu vực kinh tế tập thể ở nước ta hiện nay. ‘Cooperative’ trong tiếng Anh hay ‘Hợp tác xã’ trong tiếng Việt là một mô hình kinh tế hợp tác, là phong trào hợp tác xã (HTX) được khởi xướng tại Châu Âu từ cuối thế kỷ 18, gắn với cuộc cách mạng công nghiệp, và sự phát triển của Chủ nghĩa tư bản. Cuộc cách mạng công nghiệp và sự phát triển của Chủ nghĩa tư bản đã làm thay đổi phương thức và quan hệ sản xuất, bao gồm cả quy mô, bản chất và lợi ích kinh tế của các nhà doanh nghiệp tư bản. Để nâng cao sức cạnh tranh trước các doanh nghiệp tư bản, theo tinh thần tự cứu lấy mình, ngày 24/10/1844, 28 người thợ dệt ở làng Rochdale (ở nước Anh) đã thành lập Liên minh những người tiên phong công bằng Rochdale. Đây được xem là mô hình hợp tác xã mua bán đầu tiên trên thế giới thông qua việc mua với số lượng lớn để bán rẻ hơn. Qua hơn 150 năm hình thành và phát triển, đến đầu thế kỷ 21, phong trào HTX phát triển đến hơn 180 nước và vùng lãnh thổ, trên nhiều lĩnh vực như HTX nông nghiệp, HTX lâm nghiệp, HTX dịch vụ, tín dụng, ngân hàng, nhà ở, HTX y tế, bảo hiểm, chăm sóc người già và trẻ em, HTX văn hóa, giải trí...

Ở Châu Âu, HTX là một trong những tổ chức đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực kinh tế, trong việc chống lại những tác động tiêu cực của toàn cầu hóa, chống lại phân hóa giàu nghèo, phân hóa xã hội và góp phần lưu giử các giá trị van hóa truyền thống. Điển hình là phong trào HTX của các nước như Pháp, Anh, Đức... Tại Thụy Điển, phong trào HTX còn có ảnh hưởng sâu rộng và giữ vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, là nhân tố góp phần vào sự chuyển mình của Thụy Điển từ một nước nông nghiệp thành một nước công nghiệp giàu mạnh như ngày nay. Đặc biệt tại Phần Lan, số hộ gia đình có đại diện tham gia làm xã viên HTX chiếm tỷ lệ ¾ tổng số gia đình trong cả nước. Nếu tính theo đầu người, khoảng 24% dân số Phần Lan là xã viên của một hay vài HTX thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.

Ở Châu Mỹ, Phong trào HTX phát triển mạnh mẻ và điển hình như tại các nước Mỹ, Canada, Brasil... Tư tưởng HTX được du nhập bởi những người Anh, người Hà Lan mà phong trào HTX ở nước Mỹ có bề dày lịch sử gần bằng lịch sử hình thành và phát triển của quốc gia này. Tại nước Mỹ, có 6 lĩnh vực kinh tế mà HTX đóng vai trò then chốt đó là nông nghiệp, tín dụng, ngân hàng, dịch vụ điện, nhà ở và bán lẻ. Theo một điều tra gần đây, 6 lĩnh vực này hiện có đến 21.367 HTX, tập hợp hơn 127,5 triệu xã viên (chiếm 42% dân số). Riêng HTX nhà ở lớn nhất là Coop City ở New York có tổng tài sản là 3,1 tỷ USD, sở hữu 15.372 căn hộ. Canada có HTX đầu tiên được thành lập vào năm 1861 ở Stellarton, gần 20 năm sau so với HTX Rochdale của nước Anh. Hiện nay trên lãnh thổ Canada có khoảng 6.000 HTX, thu hút hơn 15 triệu xã viên (chiếm 33% dân số), phát triển mạnh nhất là các HTX cung tiêu nông nghiệp, HTX bán lẻ, HTX tín dụng, HTX bảo hiểm và HTX của những người lao động ngành nghề. Không chỉ là một lực lượng kinh tế quan trọng, khu vực HTX ở Canada còn đóng vai trò không thể thay thế trong việc đương đầu với những thách thức mà cộng đồng phải đối mặt như nạn thất nghiệp, phân hóa xã hội, thiên tai, toàn cầu hóa...

Ở Châu Á, Phong trào HTX phát triển mạnh và điển hình tại các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc và Việt Nam. Trong đó, Nhật Bản là một trong những quốc gia có phòng trào HTX phát triển mạnh nhất trên thế giới; đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, tiêu dùng và y tế. Chỉ tính riêng khu vực tiêu dùng, hệ thóng HTX đã giử vai trò nổi bật với tổng doanh thu hàng năm đạt 32 tỷ USD, thu hút 21 triệu xã viên (chiếm 17% dân số), triển khai nhiều hoạt động đa dạng như bán lẻ, y tế, bảo hiểm và nhà ở... Nếu nói Nhật Bản là quốc gia có phong trào HTX mạnh nhất trên thế giới thì Ấn Độ là một quốc gia có phong trào HTX phát triển lâu đời nhất Châu Á, và số lượng HTX, xã viên HTX đống nhất thế giới với 545.354 HTX cơ sở, thu hút 237 triệu xã viên. Điều đáng nói là 100% số làng ở Ấn Độ đều có HTX, tập hợp 75% số hộ gia đình tham gia làm xã viên. Phong trào HTX ở Trung Quốc cũng có bề dày lịch sử và đã hình thành nên một hệ thống kinh tế tập thể quy mô trong các ngành, lĩnh vực như hệ thống HTX tiêu dùng, hệ thống HTX tín dụng, hệ thống kinh tế tập thể trong nông nghiệp, hệ thống các HTX tiểu thủ công nghiệp..., tạo thành một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế và đóng vai trò chủ đạo trong công cuộc phát triển nông nghiệp, nông thôn ở Trung Quốc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh- người sáng lập Đảng và Nhà nước ta cũng chính là người đầu tiên đưa tư tưởng HTX vào đường lối cách mạng Việt Nam. Đúng 88 năm trước đây – năm 1927, những tư tưởng HTX đã được Người giải thích cụ thể, chi tiết trong cuốn ‘Đường Kách Mệnh’. Bản chất và con đường HTX đã được Người nói lên thật giản dị nhưng sâu sắc và thực tiễn: ‘ Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó’, ‘Một cây làm chẳng lên non, ba cây chụm lại thành hòn núi cao’, ‘Lý luận HTX đều ở trong những chữ ấy’ và Người chỉ ra HTX là ‘ Hợp vốn, hợp sức với nhau’ và mục đích của HTX là đoàn kết với nhau, giúp đỡ nhau, cùng nhau bàn bạc, tính toán hợp lý, nâng cao hiệu quả sản xuất, làm cho mọi người đều ấm no, hạnh phúc. Với những tư tưởng đó của Người mà sau cách mạng tháng tám, năm 1948, HTX Thủy tinh Dân chủ, HTX đầu tiên được thành lập tại chiến khu Việt Bắc, mở đầu cho sự ra đời của phong trào HTX ở Việt Nam.

Thời kỳ từ năm 1945 đến 1960, phong trào HTX tại Việt Nam được gắn với kết quả của cải cách ruộng đất, đã góp phần giải phóng nông dân thoát ra khỏi phương thức sản xuất phong kiến, đưa nông dân lên địa vị người làm chủ, có những đóng góp tích cực trong việc đảm bảo hậu cần cho cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, động viên sức người, sức của cho tiền tuyến. Tính riêng trong hai năm 1959,1960, phong trào hợp tác hóa phát triển mạnh về số lượng, cả nước có hơn 50.000 HTX. Trong đó có 41.000 HTX nông nghiệp, với 2,4 triệu nông dân, bằng 84% số hộ và 75% diện tích đất vào HTX. Tuy nhiên, giai đoạn này đã bộc lộ ba khâu yếu kém của phong trào hợp tác hóa đó là: Quan hệ sản xuất mới chưa vững chắc, chưa có phương án sản xuất, không lập được kế hoạch dẫn đến cày sau, cấy muộn, năng suất thấp. Quản lý tài chính không minh bạch, thiếu dân chủ đối với xã viên như gò ép nông dân vào HTX ; Kỷ thuật canh tác của HTX không hơn cá thể; Việc tập thể hóa tràn lan, các nguyên tắc tự nguyện, cùng có lợi bị vi phạm. Thời kỳ từ 1965 đến 1975 là thời kỳ ‘HTX trong chiến tranh’, với khẩu hiệu ‘tất cả để chiến thắng’, ‘tất cả để giải phóng Miền Nam ruột thịt’... phong trào HTX như được tiếp thêm sức mạnh, tiếp tục được cũng cố, phát triển và trở thành một lực lượng kinh tế quan trọng trong nền kinh tế của hậu phương Miền Bắc. Các HTX thực hiện cuộc vận động cải tiến quản lý, tổ chức lại sản xuất mà trọng tâm là cũng cố chế độ sở hữu tập thể trong HTX. Nhiều phong trào HTX được phát động như phong trào xây dựng những cánh đồng 5 tấn/ha, phong trào học tập HTX nông nghiệp Đại Phong (Quảng Bình), HTX nông nghiệp Vũ Thắng (Thái Bình). Trong HTX tiểu thủ công nghiệp cũng được cũng cố và chuyển thành HTX bậc cao, cung cấp hàng hóa cho chiến trường, đồng thời sản xuất ra nhiều mặt hàng thủ công mỹ nghệ có giá trị xuất khẩu. Thời kỳ từ 1975 đến 1986 là thời kỳ Miền Nam đã hoàn toàn giải phóng, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Đây là thời kỳ mà phong trào HTX được phát triển trên phạm vi cả nước. Ở Miền Nam, trong đó có tỉnh Quảng Trị; chỉ trong vòng 4 năm (1976-1980) đã thành lập được 4.000 tập đoàn sản xuất, 5.000 tổ hợp tác và gần 1.000 HTX trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, thu hút 70% lực lượng lao động ngành nghề ; 2.689 HTX nông nghiệp và 11.530 tập đoàn sản xuất được thành lập; Trong thương nghiệp, đã xây dựng được HTX mua bán ở 92% số xã. Ở Miền Bắc, phong trào cải tiến quản lý, tổ chức lại sản xuất trong các HTX nông nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh; HTX trong các lĩnh vực khác cũng được cũng cố, phát triển. Thời kỳ từ 1997 đến nay, luật HTX được ban hành và có hiệu lực năm 1997, đặc biệt là sau khi có Nghị quyết Đại hội lần thứ IX của Đảng và Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 18/3/2002; Hội nghị TW5 khóa IX về ‘tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể’, hầu hết các HTX được thành lập trước năm 1996 đều được chuyển đổi, đã tạo điều kiện cũng cố lại tổ chức, đổi mới quan hệ sản xuất và tăng cường lực lượng sản xuất trong các HTX; vai trò tự chủ của HTX được đề cao, xã viên tham gia HTX một cách tự nguyện, nhiều HTX đã xây dựng được phương án hoạt động phù hợp, huy động được sự tham gia đóng góp của xã viên. Quá trình phát triển HTX được đẩy mạnh theo hướng tích cực và đa dạng hơn, Đến nay cả nước có 17.600 HTX, 39 liên hiệp HTX; trong đó có 8.535 HTX nông nghiệp; 2.354 HTX TTCN; 1.107 HTX giao thông vận tải; 470 HTX thuỷ sản; 668 HTX xây dựng; 651 HTX thương mại-dịch vụ; 942 quỹ tín dụng nhân dân; 2.678 HTX dịch vụ điện; 76 HTX môi trường và 118 các loại hình HTX khác. Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, nhiều mô hình HTX trong các ngành nghề mới xuất hiện, như HTX vệ sinh môi trường, HTX nước sạch, HTX quản lý kinh doanh chợ... cũng xuất hiện các mô hình HTX gắn với việc đáp ứng nhu cầu đời sống, kinh tế của các giới, các tầng lớp, các nhóm đối tượng khác nhau, như HTX của phụ nữ, HTX của thanh niên, HTX của những người tàn tật, của cựu chiến binh, HTX do nhà chùa, nhà thờ vận động thành lập, HTX của đồng bào dân tộc ít người... Từ kinh nghiệm quốc tế, một số mô hình mới cũng đang được nghiên cứu triển khai ở một số nơi, như HTX trường học, HTX nhà ở, HTX y tế... ở nhiều HTX. Đối tượng tham gia HTX không chỉ bao gồm cá nhân, hộ gia đình, mà còn có các chủ trang trại, hộ tiểu chủ, các cơ sở kinh doanh nhỏ và vừa, các doanh nghiệp nhà nước...Các tổ hợp tác với những tên gọi khác nhau: tổ hợp tác, tổ tín dụng và trợ vốn, tổ và tập đoàn sản xuất, nhóm sản phẩm, câu lạc bộ, hiệp hội ngành nghề... về bản chất là tổ chức HTX, được tổ chức hoạt động, xuất phát từ nhu cầu thực sự của người dân, phát triển mạnh trong các lĩnh vực tín dụng, sản xuất nông nghiệp, TTCN. Nhiều tổ hợp tác đã được tổ chức chặt chẽ và tuân thủ các nguyên tắc HTX. Có khoảng 23% số tổ hợp tác có đăng ký hoặc chứng thực của uỷ ban nhân xã, phường. Các tổ hợp tác hoạt động nhìn chung là có hiệu quả. Nhìn chung các HTX (cả chuyển đổi và thành lập mới) đã tuân thủ các nguyên tắc, quy định của luật HTX. Các HTX được cũng cố một bước về tổ chức quản lý, vốn quỹ, về trách nhiệm và quan hệ hai chiều giữa xã viên và HTX. Hoạt động của các HTX được đổi mới, thiết thực gắn bó với lợi ích của cá thành viên. Phần lớn HTX có kế hoạch, phương án hoạt động cụ thể. Các HTX nông nghiệp đã làm được các khâu dịch vụ cơ bản phục vụ sản xuất nông nghiệp, số HTX nông nghiệp làm dịch vụ và hoạt động tổng hợp có xu hướng tăng. Sự liên kết giữa các HTX với các tổ chức kinh tế khác theo hướng xây dựng những mối quan hệ kinh doanh ổn định, chắc chắn cũng được tăng cường hơn.

File đính kèm:
Nguyễn Văn Chiến-GĐ TT Dạy nghề, TVHT HTX&DN
Tin khác
 
VĂN BẢN MỚI
Thông báo
Website liên kết
Thăm dò dư luận
Đánh giá của bạn về website này


Thống kê truy cập
trực tuyến 57
ngày hôm nay 1
ngày hôm qua 10
tuần này 17
tất cả 606